Πρασινισμός Πάρκου Σμύρνης

«Ανασχεδιασμός και Πρασινισμός Πάρκου Σμύρνης Δ.Ε. Κορδελιού Δήμου Κορδελιού – Ευόσμου»

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 2021-2027

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ

«Ανασχεδιασμός και Πρασινισμός Πάρκου Σμύρνης Δ.Ε. Κορδελιού Δήμου Κορδελιού – Ευόσμου», με κωδ. ΟΠΣ 6004427 Ε.Π. «ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 2021-2027».

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Η πράξη υποβλήθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020», στον Άξονα Προτεραιότητας ΑΞ6 «Προστασία του περιβάλλοντος και προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων», βάσει της Πρόσκλησης  182.6e «Δημιουργία – αναβάθμιση πυρήνων πρασίνου, πράσινων διαδρομών, πράσινων δωμάτων και κάθετων κήπων στην περιοχή παρέμβασης της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης και εγκρίθηκε με την αρ. πρωτ. 2262/13.05.2021 (ΑΔΑ: Ψ8347ΛΛ-Δ03) Απόφαση Ένταξης.

Η πράξη μεταφέρθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027», και εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. πρωτ. 6020/12-12-2023 (ΑΔΑ: Ρ7ΠΤ7ΛΛ-Σ9Υ) Απόφαση Ένταξης.

Το έργο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), μέσω του Ε.Π. Κεντρική Μακεδονία  2021-2027 και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με ΣΑΕ ΕΠ0087 (κωδικός ενάριθμου: 2023ΕΠ00870160) συνολικής δημόσιας δαπάνης 870.000,00€ (με τον ΦΠΑ)

Το παρόν έργο αφορά στον ανασχεδιασμό και πρασινισμό του Πάρκου “Σμύρνης” της Δημοτικής Ενότητας Ελευθέριου-Κορδελιού, του Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου. Το πάρκο καταλαμβάνει τα όρια του οικοδομικού τετραγώνου Ο.Τ.9, με εμβαδόν 3013.36 τ.μ., και περικλείεται από τις ασφαλτοστρωμένες οδούς Παγκάλου, Σιατίστης, Παπαφλέσσα και  την οδό Παπαναστασίου, η οποία είναι οδός ήπιας κυκλοφορίας, πεζοδρομημένη. Το πάρκο γίνεται σύγχρονο και πλέον προσφέρει έναν περίπατο χαλάρωσης, αναψυχής, άθλησης και κοινωνικοποίησης μέσα σε ένα αίσθημα ασφάλειας που αποπνέει από τον προσεκτικό σχεδιασμό και την κατάλληλη επιλογή των υλικών του.

Πρωταρχικός στόχος του έργου είναι ο πρασινισμός και η βιοκλιματική αναβάθμιση, που σε συνδυασμό με τον σύγχρονο σχεδιασμό και τον σύγχρονο αστικό εξοπλισμό θα καταστήσει την περιοχή επισκέψιμη και φιλική στους κατοίκους της γειτονιάς αλλά και σε όλους τους κατοίκους των γύρω δήμων.

Το έργο περιλαμβάνει συγκεκριμένα:

• Ανακατασκευή πεζοδρομίων και χώρων πρασίνου.
• Φυτεύσεις και κατασκευή συστήματος άρδευσης χώρου πρασίνου.
• Κατασκευή δικτύου φωτισμού και τοποθέτηση αστικού εξοπλισμού αναψυχής.
• Δημιουργία χώρων περιπάτου και αναψυχής. Δημιουργία μικρής πλατείας με χώρο μνημείου.
• Προσβασιμότητα στο χώρο του πάρκου σε ΑΜΕΑ και σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.
• Δημιουργία δραστηριοτήτων άθλησης για παιδιά και ενήλικες πολίτες.
• Αναβάθμιση της αίσθησης ασφάλειας στους επισκέπτες όλων των ηλικιών.
• Βελτίωση του μικροκλίματος με τη δημιουργία συνθηκών θερμικής, οπτικής, ακουστικής άνεσης.
• Άμεση σχέση της περιοχής ανάπλασης με τον αστικό ιστό που αναπτύσσεται περιμετρικά του πάρκου.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ

Η βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών στις πόλεις και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αποτελούν βασικές προτεραιότητες του Στόχου 11 της «Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη» του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) (UNRIC, 2017). Στα πλαίσια της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) οι αστικές αναπλάσεις αποτελούν βασικό στόχο της βιώσιμης ανάπτυξης ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 με την «Πράσινη Βίβλο για το Αστικό Περιβάλλον» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006).

Σε επίπεδο αστικού σχεδιασμού η πρόταση της νέας διαμόρφωσης του πάρκου επιχειρεί την περιβαλλοντική ανάπτυξη της περιοχής και κατά κύριο λόγο την αύξηση του πρασίνου. Το πάρκο  «ανοίγει» προς όλες τις κατευθύνσεις, προσκαλεί κάθε πολίτη χωρίς διακρίσεις να το επισκεφτεί   και μεταβάλλει τον εσωστρεφή του χαρακτήρα σε εξωστρεφή. Προσφέρει έναν περίπατο χαλάρωσης, αναψυχής,  άθλησης και κοινωνικοποίησης μέσα σε ένα αίσθημα ασφάλειας που αποπνέει από τον προσεκτικό σχεδιασμό και την κατάλληλη επιλογή των υλικών του.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Κεντρική ιδέα είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου αστικού πρασίνου με πολυλειτουργικό χαρακτήρα ο οποίος αξιοποιεί τις υφιστάμενες συνθήκες, το μικροκλίμα, τις συνήθειες και τις ανάγκες των κατοίκων της περιοχής. Σε αντίθεση με την έλλειψη συνοχής του αστικού ιστού, που είναι από τα κυριότερα προβλήματα του συνόλου των δυτικών συνοικιών, η πρόταση επιχειρεί την δημιουργία ενός άρτια σχεδιασμένου δημόσιου χώρου ακολουθώντας  όλες τις προδιαγραφές των  σύγχρονων χώρων αναψυχής. Επιχειρεί επίσης την γέννηση ενός χώρου ανάπτυξης κοινωνικών δραστηριοτήτων, άντλησης νέων αστικών εμπειριών και ενός τόπου ζωντανού που θα αποτελέσει χώρο παιχνιδιού και αναζωογόνησης. Παράλληλα θα αποτελέσει χώρος μνήμης των θυμάτων της Μικρασιατικής καταστροφής καθώς ένα σημαντικό τμήμα του πάρκου έχει αφιερωθεί στον σκοπό αυτό.

ΣΤΟΧΟΣ

Στόχος της πρότασης είναι η δημιουργία ενός πράσινου πάρκου, πόλο έλξης για όλες τις ηλικίες. Ως πράσινο πάρκο δύναται να προσφέρει οφέλη στην δημόσια υγεία μέσω της βελτίωσης της ποιότητας του αέρα, της άθλησης των κατοίκων και της ανάπτυξης της κοινωνικής συνοχής μέσα σε ένα κοινό τόπο συνάντησης.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Τα συνθετικά εργαλεία που αξιολογήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν είναι η οργάνωση ενός αστικού περιπάτου, μιας ελλειπτικής διαδρομής η οποία φανερώνει μια σειρά από νέες συνθήκες, νέες εμπειρίες, νέες δυνατότητες. Η διαδρομή αυτή χωρίς να είναι απόλυτη σε όλο το μήκος της, ξεχωρίζει και οργανώνει τις λειτουργίες με έναν φυσικό τρόπο. Η πολυμορφία αυτών των λειτουργιών και η πολυπλοκότητα των κινήσεων των πεζών και των αυτοκινήτων ήταν αυτές που όρισαν τις βασικές χαράξεις των προσβάσεων, των διαδρομών, και  των στάσεων.

Συγκεκριμένα: 1) μία πρόσβαση από την οδό Παγκάλου και συγκεκριμένα από την πλευρά των σχολείων όπου υπάρχει και διάβαση πεζών, 2) μία από την οδό Σιατίστης, 3) μία από την οδό Παπαφλέσσα, 4) δύο από την οδό Παπαναστασίου.

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ / ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ

Οι περιβάλλοντες δρόμοι με τα πεζοδρόμια ως αστικοί άξονες κίνησης χρησιμοποιήθηκαν στον σχεδιασμό και στην οργάνωση του χώρου. Συγκεκριμένα ο πολυσύχναστος άξονας της οδού Παγκάλου και Σιατίστης αναγκάζουν στη δημιουργία προσβάσεων – έναρξης διαδρομών από Βορρά σε Νότο. Οι δύο αυτές διαδρομές μάλιστα κυκλώνουν την πλατεία του μνημείου.

Η οδός Παπαφλέσσα σε συνάρτηση με το νότιο τμήμα της οδού Σιατιστής που παραλαμβάνει την κίνηση από τα γήπεδα και τους εμπορικούς δρόμους δημιουργούν μία ευθύγραμμη και αρκετά γενναία ροή που διαπερνά σχεδόν επιθετικά την κεντρική ελλειπτική διαδρομή.

Εκατέρωθεν των διαδρομών αυτών υπάρχουν δευτερεύοντα μονοπάτια πάνω στο πράσινο τα οποία υποβοηθούν στην ενεργοποίηση των δενδροφυτεμένων χώρων. Το πράσινο αποτελεί, με ελάχιστες εξαιρέσεις,  χώρο περιήγησης, παιχνιδιού, συγκέντρωσης και όχι ένα άβατο και ‘’νεκρό’’ μέρος.

• Στον βορρά οι περαστικοί εισάγονται από την οδό Παγκάλου και την οδό Σιατίστης. Το πεζοδρόμιο διαρθρώνεται, έτσι ώστε η κίνηση όλων των ομάδων ατόμων να γίνεται απρόσκοπτα και η προσοχή δίνεται στον Μεγάλο πλάτανο που υπάρχει ήδη στο σημείο. Ο χώρος «ανοίγει» και «υποδέχεται», τους επισκέπτες του στην πλατεία του Μνημείου το οποίο είναι ολόγυρα ελεύθερο. Με καμπύλες διαδρομές η πορεία ρέει προς το εσωτερικό του πάρκου. Περιτριγυρισμένος από πυκνόφυλλα δένδρα φτάνει κανείς στον αρωματικό κήπο που βρίσκεται δυτικά του κεντρικού μνημείου. Εκεί προσφέρεται η δυνατότητα στάσης και παρατήρησής του καθώς δεν παρεμβάλλεται κάποιο εμπόδιο. Ο κήπος προσφέρει φρεσκάδα και δροσιά και δεν θυμίζει σε τίποτα την τωρινή κατάσταση με τις δυσοσμίες και τα απορρίμματα.
• Ανατολικά επί της οδού Σιατίστης δημιουργείται άνετη και απρόσκοπτη κίνηση στο πεζοδρόμιο που βρίσκεται παράλληλα με το όριο του πάρκου και τοποθετείται η νέα θέση της στάσης του ΟΑΣΘ σε ασφαλές σημείο. Για την κίνηση αυτή αποξηλώνονται σημάνσεις και άρρωστα δένδρα που βρίσκονται επί του πεζοδρομίου και μετακινούνται σε κατάλληλες θέσεις.

• Η παιδική χαρά διατηρεί την υφιστάμενη χωροθέτησή της στα δυτικά του πάρκου και δεν δέχεται καμία παρέμβαση. Το πεζοδρόμιο στην πλευρά αυτή της οδού Παπαναστασίου, δαπεδοστρώνεται με κυβόλιθους, φωταγωγείται με κατάλληλο φωτισμό και εξοπλίζεται με πλακίδια όδευσης ατόμων με δυσκολία στην όραση. Από το μέσο σχεδόν της οδού ξεκινά η αντίστροφη πορεία κάποιου, δηλαδή από τον νότο προς τον βορρά. Το πρώτο που συναντά κάποιος εισερχόμενος από την πλευρά αυτή και στα αριστερά του είναι ζώνη άθλησης και παιχνιδιού. Τα μαλακά κυκλικά δάπεδα παιχνιδιού και ο διάσπαρτος αθλητικός εξοπλισμός επιτρέπουν στους κατοίκους να αποκτήσουν έναν νέο χώρο συνάντησης και δραστηριοποίησης.
• Η πρόσβαση από την οδό Παπαφλέσσα επιτυγχάνεται σε κοντινό σημείο με την οδό Σιατίστης όπου συναντά κανείς σκιερούς καθιστικούς χώρους και μονοπάτια προς το πράσινο. Στην πλευρά αυτή τη θέση του κατεδαφισμένου αναψυκτηρίου την παίρνουν ψηλά δένδρα και γρασίδι.

Περιμετρικά του πάρκου στο πεζοδρόμιο δημιουργείται κατάλληλος χώρος για την όδευση πεζών, αμαξιδίων και ποδηλάτων. Αποξηλώνονται παρτέρια και μετακινούνται φρεάτια ώστε να μην αποτελούν εμπόδιο στην κίνηση των πεζών. Παράλληλα αυξάνεται το αίσθημα ασφάλειας και ελέγχου του χώρου εφόσον, πλέον, θα υπάρχει οπτική επαφή με το εσωτερικό του πάρκου.

Το εσωτερικό του πάρκου εμπλουτίζεται με φυτεύσεις και μαλακά δάπεδα σε αντίθεση με την σημερινή του κατάσταση που η μεγαλύτερη του επιφάνεια είναι ασφαλτοστρωμένη. Το υπάρχον γήπεδο μπάσκετ αποξηλώνεται και οι αθλητικές δραστηριότητες διαχέονται ανάμεσα στο πράσινο ή άλλοτε σε πιο κλειστές ζώνες αστικού αθλητικού εξοπλισμού.

Η κλιμακωτή νέα διαμόρφωση του πράσινου σε λόφους, δημιουργεί διάφορες οπτικές εμπειρίες άλλοτε επιτρέποντας την θέαση προς τα μέσα και άλλοτε εγείροντας την περιέργεια.

ΧΡΗΣΕΙΣ

Η μορφή και οι χρήσεις θα αλλάζουν εποχιακά και κατά συνέπεια θα υπάρχουν εναλλαγές και στους επισκέπτες του πάρκου. Ο χώρος θα παρέχει την δυνατότητα φιλοξενίας σε τοπικές υπαίθριες δραστηριότητες (παζάρι, εκθέσεις, χορούς, ομιλίες, μαθήματα, σχολικές εκδρομές), θα είναι χώρος ανάπαυσης, περιπάτου, παιχνιδιού, φιλόξενος προς όλες τις ηλικίες, τις κοινωνικές και πολιτισμικές ομάδες. Χώρος ασφαλής, καλά φωτιζόμενος, που θα παρέχει εποπτεία και δυνατότητα ελέγχου όλες τις ώρες της μέρας.

Καθαιρούνται τα χαμηλά τοιχία παρτεριών και ακολούθως προβλέπεται η τοποθέτηση μνημείου σε περίοπτη και αναλόγως διαμορφωμένη θέση. Τοποθέτηση σε όλη την έκταση του πάρκου καθιστικών για την ξεκούραση των περαστικών, εξοπλισμού άθλησης, μονοπατιών και αρωματικού κήπου.  Πρόκειται να τοποθετηθεί νέος εξοπλισμός φωτισμού, νέος αθλητικός εξοπλισμός και αστικός εξοπλισμός με καθιστικά, μεταλλικές πέργολες, ηλιακά καθιστικά, βρύσες πόσιμου νερού και καλάθια μικροαπορριμμάτων.

Το πράσινο πάρκο απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες. Έχει τις ακόλουθες χρήσεις:

• Πλατεία μνημείου – Νέο τοπόσημο: Χωροθετείται στην  βόρεια είσοδο του πάρκου και απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες.  Η διαμόρφωση του χώρου θα επιτρέπει τη χρήση του από όλους σε όλες τις ώρες της μέρας. Με τη δημιουργία καθιστικών, μονοπατιών και ελεύθερων διαμορφώσεων, οι επισκέπτες έχουν εναλλακτικές δυνατότητες οικειοποίησής του και θέας προς το μνημείο.
• Βοτανικός – Αρωματικός κήπος. Χώρος όπου κάποιος μπορεί να απολαύσει τον δροσερό και αρωματισμένο αέρα. Εύκολα προσβάσιμος και ανεμπόδιστος χώρος.
• Υπαίθριος χώρος άθλησης – Μονόζυγα σε άμεση γειτνίαση με το χώρο της παιδικής χαράς. Σε αυτόν τον χώρο μπορούν να αθληθούν ενήλικες και έφηβοι.
• Υπαίθριος χώρος άθλησης – Όργανα άθλησης: Σε αυτόν τον χώρο μπορούν να αθληθούν ενήλικες και έφηβοι, είναι διαμορφωμένος σε δύο κυκλικά δάπεδα μέσα σε έναν χαλαρωτικό χώρο πρασίνου.
• Παιδική Χαρά: Ο χώρος της Παιδικής Χαράς με ελεγχόμενη είσοδο – έξοδο, αναφέρεται σε μικρά παιδιά. Έχει άμεση γειτνίαση με το χώρο του αρωματικού κήπου. Η υφιστάμενη παιδική χαρά έχει υλοποιηθεί μέσω του προγράμματος «Φιλόδημος».
• Υπαίθρια καθιστικά: Κατάλληλοι χώροι για πικνίκ, σχολικές εκδρομές, και κοινοτικές συναντήσεις.
• Διαδρομές – μονοπάτια για περίπατο, αναψυχή και πιο ιδιωτικές συναντήσεις ανάμεσα στο πράσινο.

ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ

Προσβασιμότητα για όλους. Όλοι οι χώροι είναι προσβάσιμοι για όλους, τους  ηλικιωμένους και τα άτομα με κινητικά προβλήματα. Όλες οι διαδρομές – ράμπες πρόσβασης στον χώρο έχουν κλίση έως 5% και επιστρώσεις φιλικές, ομαλές και αντιολισθητικές, για την απρόσκοπτη κίνηση όλων των ανθρώπων και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων, των αναπηρικών αμαξιδίων και των καροτσιών.

Οι βασικοί άξονες κίνησης είναι κατασκευασμένοι από σκληρά υλικά (χυτό σκυρόδεμα – χαμηλής κοκκομετρίας) που υποστηρίζουν την απρόσκοπτη κίνηση ΑμεΑ και αμαξιδίων λόγω της ομαλής τελικής τους επιφάνειας. Όδευση κίνησης ατόμων με μειωμένη όραση υπάρχει περιμετρικά σε όλο το πάρκο.

Κατά τον σχεδιασμό του πάρκου και την επιλογή των υλικών τηρήθηκε το σχετικό θεσμικό πλαίσιο και τα πρότυπα  για την προσβασιμότητα των ΑμεΑ στο φυσικό περιβάλλον, όπως αυτά ορίζονται και προδιαγράφονται στα παρακάτω:

1. Ν.4074/2012 ΦΕΚ 88 Α’ “Κύρωση της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες”.
2. Ν. 4067/2012 ΦΕΚ 79 Α’ “ΝΟΚ” και σχετικές εγκύκλιοι ΥΠΕΚΑ: Εγκύκλιος 9 με Α.Π.οικ.29467/13.06.2012 “Διευκρινίσεις για την υποβολή μελέτης προσβασιμότητας για ΑμεΑ η οποία απαιτείται να εμπεριέχεται στις μελέτες που θα υποβάλλονται κατά την εφαρμογή του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού Ν.4067 (ΦΕΚ 79/Α/2012)”, Εγκύκλιος ΑμεΑ με Α.Π. οικ 42382/16.07.2013 “ Διευκρινίσεις για την εφαρμογή του άρθρου 26 του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (Ν.4067/2012), που αφορά στις ειδικές ρυθμίσεις για την προσβασιμότητα ΑμεΑ/εμποδιζόμενων ατόμων και Απόφαση ΥΠΕΚΑ με Αριθ. οικ. 55174/ΦΕΚ 2605 Β/ 15.10.2013 “Διαδικασία έγκρισης και απαιτούμενα δικαιολογητικά για εργασίες για τις οποίες απαιτείται Έγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας”.
3. Οδηγίες Σχεδιασμού ΥΠΕΚΑ.
4. Απόφαση ΥΠΕΚΑ 52907/2009 ΦΕΚ 2621 Β’ “Ειδικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία σε κοινόχρηστους χώρους των οικισμών που προορίζονται για την κυκλοφορία πεζών”.
5. Απόφαση ΥΠ.ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1052758/1451/Β0010 (1)/2012 ΦΕΚ 1411 Β’ “Συμπλήρωση της υπ’ αριθ. 1038460/2439/Β0010/15−4−2009 (ΦΕΚ 792 Β΄) κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών”.
6. Απόφαση ΥΠ.ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αριθμ. 28492/2009 ΦΕΚ 931 Β’ “Καθορισμός των προϋποθέσεων και των τεχνικών προδιαγραφών για την κατασκευή και τη λειτουργία των παιδικών χαρών των Δήμων και των Κοινοτήτων, τα όργανα και η διαδικασία αδειοδότησης και ελέγχου τους, τη διαδικασία συντήρησης αυτών, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια”.

ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Με τη νέα πρόταση ανάπλασης – τη νέα διάταξη, το πάρκο «ανοίγει» για όλους τους πολίτες με νέες εισόδους περιμετρικά του πάρκου και διαμήκη διάταξη, με αποτέλεσμα να υπάρχει δυνατότητα ελέγχου των δραστηριοτήτων και από απόσταση, με σωστό φωτισμό,  αντιολισθητικές επιφάνειες και κιγκλιδώματα, που καθιστούν ασφαλή την παραμονή των χρηστών σε αυτό.

Επιστροφή